Nesnellik Özellik Nedir? Basit Bir Dille Açıklama
Hepimiz hayatımızda bir şekilde nesnellik nedir, buna dair bir şeyler duymuşuzdur. Ama çoğumuzun kafasında beliren ilk şey, “Bu gerçekten ne demek?” oluyor. Eskişehir’de genç bir araştırmacı olarak, her gün akademik metinlerle boğuşuyorum ama konu nesnellik olduğunda, basit bir şekilde açıklamak gerektiğini düşünüyorum. Çünkü sonuçta hepimizin doğruyu, gerçeği ve tarafsızlığı anlamaya ihtiyacı var.
Hadi, akademik jargonlardan uzaklaşalım ve nesnelliği hepimizin anlayabileceği bir dille ele alalım.
Nesnellik Özellik Nedir?
Nesnellik, kısaca bir olayın ya da durumun kişisel düşüncelerden, duygulardan ve önyargılardan bağımsız bir şekilde değerlendirilmesidir. Yani, bir şeyin nasıl olduğu konusunda kişisel görüşlerinizi, hislerinizi veya bakış açınızı bir kenara bırakıp, sadece “gerçek” olanı, gözlemlenebilir ve ölçülebilir verileri esas almanızdır.
Mesela, bir futbol maçı izlerken, “Takımım kazandı, çünkü çok iyi oynadılar!” diyebilirsiniz. Bu tamamen sizin kişisel görüşünüzdür, çünkü duygusal bir bağınız var. Ama eğer aynı maçı “Takımım kazandı çünkü rakip takım daha az gol attı” şeklinde açıklarsanız, burada nesnellikten bahsediyorsunuz. Çünkü burada bir olguya dayalı, doğruluğu kanıtlanabilen bir açıklama yapıyorsunuz.
Günlük Hayattan Nesnellik Örnekleri
Nesnellik, aslında günlük hayatımızda çok karşımıza çıkar. Hepimizin yaşadığı basit örneklerden birkaçını inceleyelim.
Örnek 1: Kahve Seçimi
Sabah işe gitmeden önce kahve almak için bir kafeye uğradınız. Şimdi, kahvenizin “daha güçlü olması” gerektiğini düşünüyorsunuz. Bu tamamen sizin kişisel bir tercihinizdir, hatta ruh halinize bile bağlı olabilir. Ama aynı kafede, başka bir müşteri kahveyle ilgili olarak şöyle derse: “Bu kahve sert ve acı tadı fazla, daha hafif olmalı,” burada nesnellik söz konusu oluyor. Çünkü bu yorum, kahvenin tadıyla ilgili doğrudan bir gözlem yapar ve kişisel görüşlere değil, ölçülere dayalıdır.
Örnek 2: Hava Durumu
Diyelim ki Eskişehir’de yaşıyorsunuz ve dışarıda yağmur yağıyor. Hava durumu raporunda, “Bugün sağanak yağış bekleniyor” yazıyor. Burada, hava durumunun nasıl olduğu ile ilgili yaptığınız değerlendirme nesnel bir değerlendirmedir. Çünkü bu, kişisel duygulardan bağımsız bir gözlemle yapılmıştır.
Nesnellik ve Bilim
Bilimsel araştırmalarda nesnellik, en önemli unsurlardan birisidir. Araştırmalar yaparken amacınız, kişisel düşüncelerinizi bir kenara bırakmak ve gözlemleriniz ile elde ettiğiniz verilerle bir sonuca ulaşmaktır. Bu nedenle, deneylerinizi tasarlarken, sonuçlarınızın herkes tarafından aynı şekilde gözlemlenebilmesini sağlamak istersiniz.
Mesela, bir laboratuvar deneyinde yapılan gözlemleri düşünün. Diyelim ki bir kimya öğretmeni, belirli bir kimyasal reaksiyon üzerine bir deney yapıyor ve bunun sonucunda bir renk değişimi gözlüyor. Bu gözlem tamamen nesneldir, çünkü renk değişimi, kimya öğretmeninin kişisel hissiyatı ya da önyargılarından bağımsız bir şekilde, herkesin aynı şekilde gözlemleyebileceği bir durumdur.
Bilimsel nesnellik, bir konuda yapılan tüm gözlemler ve testlerin, herkes tarafından aynı sonuçları verecek şekilde yapılmasını sağlar. Örneğin, aynı deney bir başka laboratuvar ortamında da yapılmalı ve aynı sonuçları vermelidir. İşte burada nesnelliğin gücü devreye giriyor: Bir olayın ya da gözlemin, kişisel görüşlerden ve duygulardan bağımsız olması, bilimsel gerçekleri ortaya koyar.
Nesnellik Özellik ve Tarafsızlık Arasındaki Fark
Nesnellik ve tarafsızlık kavramları bazen karıştırılabilir. Ama aslında bunlar farklı şeylerdir. Tarafsızlık, bir konuya, olaylara ya da kişilere karşı herhangi bir eğilim veya önyargıya sahip olmamayı ifade eder. Yani, bir durumu değerlendirirken, herhangi bir duygusal bağ ya da kişisel fikir belirtmemeniz gerekir.
Nesnellik ise, kişisel önyargı ve duygulardan bağımsız bir şekilde, sadece ölçülere ve gözlemlerle hareket etmektir. Nesnel olabilmek, demek ki bir şeyin gerçekliğini ve doğruluğunu belirlemek için objektif veriler kullanmak anlamına gelir.
Sonuç: Nesnelliğin Hayatımızdaki Yeri
Nesnellik, hayatın her alanında aslında karşımıza çıkabilen bir kavram. İster bilimsel bir araştırma yapıyor olun, ister günlük hayatımızda bir olayla karşılaşıyor olun, nesnellik özellik, daha doğru ve tarafsız kararlar almamıza yardımcı olur. Akademik ve günlük yaşamda objektif kalmak, daha sağlıklı ve kesin sonuçlar elde etmemizi sağlar.
Eskişehir’de bir araştırma yaparken bile, nesnellik özelliklerin farkında olmak, sadece araştırmanın kalitesini artırmakla kalmaz, aynı zamanda toplumda daha sağlıklı tartışmalar yapmamıza olanak tanır. Unutmayın, nesnellik, kişisel görüşlerinizi bir kenara bırakmak ve yalnızca doğruya odaklanmaktır!