Hakem Olayı Ne Zaman Oldu? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir Bakış
Hepimizin hayatında bir “hakem olayı” vardır. Bu olay, bazen basit bir karar, bazen de büyük bir tartışma olur. Fakat “Hakem olayı ne zaman oldu?” sorusu sadece bir futbol maçındaki hakem hatasından ibaret değil; toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet gibi önemli konularla bir şekilde iç içe geçiyor. İstanbul’da, bir sivil toplum kuruluşunda çalışan 29 yaşında bir genç olarak, sokakta, toplu taşımada ve işyerinde gördüklerimle bu meseleye farklı bir bakış açısı getirmek istiyorum. Bu yazıda, hakem olaylarının nasıl farklı grupları etkilediğini, bu olayları toplumsal cinsiyet ve çeşitlilik bağlamında nasıl değerlendirdiğimi ve aslında sosyal adaletle ne kadar ilişkili olduğunu keşfedeceğiz.
Hakem Olayı ve Toplumsal Cinsiyet: Kim Kazanır, Kim Kaybeder?
Toplumsal cinsiyet eşitsizliği, hala hayatımızda büyük bir sorun olarak karşımıza çıkıyor. İstanbul’un kalabalık sokaklarında, bir kafede ya da işyerinde gözlemlediğimde, kadınların, erkeklerin ve toplumsal cinsiyet normlarına uymayan bireylerin yaşadığı zorlukları sıklıkla fark ediyorum. Bu “hakem olayları” her gün yaşanıyor, ama bazen kimse fark etmiyor.
Geçen gün, bir iş toplantısında, birkaç erkek meslektaşımla birlikteydim. Toplantının başında bir konu hakkında fikir yürütürken, bir kadın arkadaşım fikrini dile getirdi. O kadar güçlü ve anlamlı bir öneriydi ki, herkes bir anda ona kulak verdi. Ama ne oldu? Bir erkek meslektaşım, kadının fikrini hemen tekrarlayarak, “Benim de aklıma geldi aslında” dedi ve herkes ona yöneldi. O an, aslında bir hakem olayını gözlemlediğimi fark ettim. Kadın, konuşmasını yapmasına rağmen, erkeksinin sözü geçerli oldu. İşte burada “hakem olayı ne zaman oldu?” sorusu devreye giriyor: Toplumsal cinsiyetin, her gün karşımıza çıkan bu tür olaylarda ne kadar etkili olduğunu sorgulamadan geçemiyorum.
Bu tür “hakem olayları”na ne zaman tanık olursak, aslında kadınların toplumsal hayatta sesini duyurmasının ne kadar zor olduğunu, önerilerinin ne kadar hızlı bir şekilde göz ardı edilebildiğini fark ediyoruz. Sosyal adalet perspektifinden bakıldığında, bu durum kadınların fırsat eşitliği konusundaki mücadelesinin önünde ciddi bir engel teşkil ediyor.
Çeşitlilik ve Hakem Olayı: Herkesin Fikri Var Ama Kimse Dinlemiyor
Çeşitlilik meselesi, hakem olaylarının derinleştiği bir başka önemli alan. Sokakta yürürken, toplu taşımada veya işyerinde, farklı kültürel ve etnik geçmişlere sahip insanların yaşadığı zorlukları gözlemlemek oldukça yaygın. Bazen bir grup insan, basitçe bir durum karşısında sesini duyurmak için adalet arayışında olurken, bir başka grup bu sesleri susturur. Peki, bu hakem olayları ne zaman daha belirgin hale gelir?
İstanbul’daki bir toplu taşıma yolculuğunda, farklı etnik kökenlerden gelen bir grup insanın, toplumsal normlara uymayan bir şekilde birbirleriyle konuştuğunu fark ettim. Bir kişi yüksek sesle bir şarkı söylemeye başladı, diğerleri de ona katıldı. O an, ortamda bulunan bazı kişiler bu durumu hoş karşılamadı ve rahatsız oldular. Ancak rahatsızlıklarını dile getiren, daha “resmi” duruş sergileyen kişiler, baskın olarak çoğunlukta olan grup tarafından yok sayıldılar. İşte tam bu noktada, hakem olaylarının zamanlaması devreye giriyor. Sosyal adalet ve çeşitlilik açısından, bazen sesini yükseltenler, bazen de sessiz kalanlar hakem kararlarıyla sistemin dışında kalabiliyorlar.
Birinin sesini duyurabilmesi, diğerinin sessizleşmesiyle, farklı grupların birbirine müdahale etmesiyle sonuçlanabiliyor. Bu olaylarda, çeşitliliğin ve sosyal adaletin nasıl dışlandığını veya içselleştirildiğini görmek önemli. Çoğu zaman, bu tür olaylar küçük, gözden kaçan anlar gibi görünse de, aslında daha büyük bir yapının parçasıdır.
Sosyal Adalet ve Hakem Olayları: Kimin Hakkı Var, Kimin Yok?
Sosyal adalet dediğimizde, aslında hakem olayı da biraz burada devreye giriyor. Çünkü toplum, bir olay karşısında kimin haklı olduğunu, kimin daha güçlü olduğunu ve kimin sesinin duyulması gerektiğine dair kararlar verirken, çoğunlukla önceden var olan normları ve adaletsizlikleri yeniden üretir. Bunu en çok sokakta, toplu taşımada, işyerinde, kısacası her yerde gözlemlemek mümkün.
Bir gün toplu taşıma araçlarında yaşadığım küçük bir olayı düşünün: Kalabalık bir tramvayda, yere düşen bir cüzdanı alan bir kadın, cüzdanı sahibine teslim etmek isterken, cüzdanı alan adam, kadına “Bunu sana mı verdim?” diye bağırdı. O an, kadının hakem olayıyla karşı karşıya olduğuna dair bir farkındalık yaşadım. Çünkü kadının orada hakkı vardı, ama adam onun sesini duymazdan geldi. Bu tür olaylar, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adaletin kesişim noktalarını daha belirgin hale getiriyor. Birinin hakkı görmezden gelindiğinde, sadece bireysel bir haksızlık değil, toplumsal bir eşitsizlik de yaratılıyor.
Sonuç: Hakem Olayı Ne Zaman Oldu?
“Hakem olayı ne zaman oldu?” sorusu aslında hayatın her alanında, her gün tekrarlanan bir durumdur. Toplumsal cinsiyet eşitsizliği, çeşitliliğin dışlanması ve sosyal adaletin sağlanamaması, bu tür hakem olaylarının ne kadar derin ve sürekli olduğunu gösteriyor. Sokakta, toplu taşımada, işyerinde her gün gözlemlediğimiz bu anlar, aslında büyük bir eşitsizliğin, bir adalet mücadelesinin yansımasıdır.
İstanbul’daki hayatımda, küçük ama önemli hakem olaylarına tanıklık ederken, bu olayların sadece bireysel değil, toplumsal anlamda büyük etkileri olduğunu unutmamak gerekir. Herkesin sesini duyurabildiği, her fikrin değerli olduğu bir toplum yaratmak için bu soruları sormaya devam etmeliyiz.